MAN Tw



MAN Tw znany także jako SN3 Wagony SN3 wyprodukowane zostały w roku 1909 przez Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg. Były to czteroosiowe wagony silnikowe o długości ponad 11 metrów i szerokości trochę ponad dwóch metrów.

Powstanie tramwaju

W 1906 roku Norymberga zorganizowała wystawę na której prezentowane były osiągnięcia Bawarii. Organizatorzy poprosili przedsiębiorstwo Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg o dostarczenie 10 wagonów, które były wykorzystywane podczas wystawy. Wagony Położona w Bawarii Norymberga zorganizowała w 1906 roku wystawę, na której prezentowane były osiągnięcia landu. Na życzenie organizatorów przedsiębiorstwo Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg (MAN) dostarczyło 10 otwartych, czteroosiowych wagonów, które były wykorzystywane podczas wystawy. Pojazdy o wymiarach 10500×2450 mm mogły pomieścić 70 osób, z czego 44 na miejscach siedzących.

Po zakończeniu wystawy na bazie wykorzystywanego wcześniej podwozia producent wykonał nowy tramwaj dla norymberskiego przedsiębiorstwa tramwajowego. Nowy pojazd posiadał zamknięte i przestronne wnętrze, doświetlone dużymi oknami. Wnętrze tramwaju wykończone zostało elegancką stolarką z jesionu i dębu.

Wagony w momencie wdrożenia do ruchu miały zastosowane wiele innowacyjnych rozwiązań; wśród nich należy wymienić tarczę z numerem linii, która była podświetlana, a do hamowania użyto hamulców magnetycznych, zainstalowano również urządzenie zapobiegające wpadnięciu pod koła.

Początkowo wagony ogrzewane były piecem węglowym, który w 1927 roku zastąpiono piecem elektrycznym o mocy 1000 Wat. Wymieniono także oryginalne odbieraki prądu (pałąki rolkowe) na pałąk lirowy.

Eksploatacja

MAN Tw w Norymberdze

Tramwaje Tw w ilości 10 egzemplarzy kursowały od 1909 roku do końca lat 30. po Norymberdze, zyskując sobie uznanie pasażerów i motorniczych. Wagony oznaczone były numerami taborowymi 141-150. Tramwaje w Norymberdze nazywano potocznie zeppelinami. Obecnie w Norymberdze znajduje się jeden egzemplarz muzealny noszący numer 144, pojazd ten został odrestaurowany w Krakowie w 1984 roku.

MAN Tw w Krakowie

Pojazdy Man Tw zostały sprowadzone przez Generalne Gubernatorstwo do Krakowa w 1941 roku z Norymbergi. W Krakowie znalazło się 10 sztuk tego typu tramwajów, którym nadano numery taborowe 89-98 oraz nazwę SN3. W Krakowie nowe tramwaje skierowano do obsługi linii nr 5 oraz linii nr 8 mającej oznaczenie: „Nur für Deutsche” – Tylko dla Niemców.

Początkowo sprowadzone wagony nosiły oryginalne malowanie pochodzące z Norymbergi (kremowo – zielone), dopiero po zakończeniu wojny zostały przemalowany na używany w Krakowie kolor niebieski.

Po zakończeniu II wojny światowej tramwaje eksploatowano dalej aż do roku 1969. W tym czasie przeprowadzono jednak ich modernizację, wiążącą się ze zmianą wyglądu pudła, oraz konstrukcji pantografu.

Pojazdy techniczne

Pojazd noszący w Krakowie numer 92 został przebudowany w 1966 roku na tramwaj wieżowy, po przebudowanie otrzymawszy numer 1010 i jako taki pojazd techniczny był eksploatowany aż do 1977 roku. Wóz ten został w 1984 roku zrekonstruowany po rekonstrukcji otrzymał swój pierwotny numer 144 pod jakim kursował w Norymberdze. Wagon ten wrócił do miasta pochodzenia, gdzie do tej pory jest wagonem muzealnym.

Wagon o krakowskim numerze 96 został w 1966 roku przebudowany na pług torowy i jako taki służył oznaczony numerem 307. Został skasowany w 1973 roku.

Numery wagonów

Zmiany numerów Taborowych tramwajów
Numer tramwaju w Norymberdze Numer tramwaju w Krakowie w latach 1941-1966 Numer i zastosowanie tramwaju w Krakowie po roku 1966 Dalsze losy pojazdu
141 89 Kasacja
142 90 Kasacja (1959)
143 91 Kasacja (1959)
144 92 310 – Tramwaj wieżowy Tramwaj został odnowiony w 1984 roku po renowacji nadano mu ponownie oryginalny numer i został przekazany do Norymbergi
145 93 265 Kasacja (1969)
146 94 Kasacja
147 95 266 Kasacja
148 96 307 – Pług torowy Kasacja (1973)
149 97 Kasacja
150 98 267 Kasacja

Wersje

Wagon doczepny Bw / PN3

Doczepy tramwajowe typu MAN Bw przyjechały do Krakowa w 1941 wraz z wagonami silnikowymi Tw. W Krakowie doczepy zostały nazwane PN3 (23 egz.). Wagony doczepne były o wiele mniejsze i prostsze, niż wozy silnikowe SN 3. W Krakowie eksploatowano je głównie w składach z tramwajami Sanok SN1. Eksploatację doczep zakończono w 1960 roku, zachował się do dzisiaj jeden egzemplarz, zmodyfikowany przy modernizacji około 1950 r., zdekompletowany i zniekształcony około 1970 r. (w związku z przekazaniem do przedszkola, którego zakładem opiekuńczym było MPK); obecnie nieczynny ze względu na wyeksploatowanie i braki, przechowywany jest w magazynie Muzeum Inżynierii Miejskiej. MPK Kraków na podstawie archiwaliów i zachowanego egzemplarza wykonało replikę wagonu PN 3, na co dzień eksponowaną w MIM, okazjonalnie w ruchu używaną w składzie z zabytkowym wozem silnikowym Sanok SN1.

Zobacz też

  • Tramwaje w Krakowie

Bibliografia

  1. Materiały i studia sekcji historycznej MPK Kraków, Nr 2, Rok 1987
  2. Materiały i studia sekcji historycznej MPK Kraków, Nr 1, Rok 1990

Linki zewnętrzne

  • Zdjęcia wagonów

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *