Międzyrzecz



Międzyrzecz (łac. Meserici, niem. Meseritz) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzyrzecz. Położone na Pojezierzu Lubuskim, nad rzeką Obrą.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 18 472 mieszkańców.

Położenie

Miasto Międzyrzecz rozbudowało się w kotlinowatym rozszerzeniu doliny Obry, w miejscu ujścia do niej Paklicy (stąd jego nazwa). Położone w północnej części Bruzdy Zbąszyńskiej. Położone na wysokości od 49,8 m n.p.m. do 52,5 m n.p.m.

Znajduje się w środkowej części gminy Międzyrzecz.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,26 km².

Historycznie zaliczany do Wielkopolski. Od XIV wieku do 1793 r. miasto znajdowało się w województwie poznańskim. W latach 1848–1919 leżało w Prowincji Poznańskiej, potem do 1938 r. w Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej. W latach 1950–1975 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego. W latach 1975–1998 należało już do woj. gorzowskiego.

Symbole miasta

Historia

Kalendarium:

  • między VI w. a VIII w. n.e. – utworzenie na wyspie u ujścia Paklicy do Obry pierwszej osady słowiańskiej,
  • druga połowa IX w. – założenie na jej miejscu grodu warownego (jako głównego ośrodka plemienia dolnoobrzańskiego),
  • 1001 – ufundowanie przez Bolesława Chrobrego eremu benedyktynów w lasach nieopodal grodu,
  • 10 listopada 1003 – męczeńska śmierć wszystkich pięciu zamieszkujących tam benedyktyńskich mnichów (zwanych dziś Pięcioma Świętymi Braćmi Międzyrzeckimi),
  • 1005 – pierwsza oficjalna i zachowana do czasów obecnych wzmianka o grodzie międzyrzeckim (zawarta w „Kronice” niemieckiego biskupa Thietmara z Merseburga),
  • 29 stycznia 1230 – pierwsza wzmianka o kasztelanii międzyrzeckiej, z Teodorykiem jako kasztelanem,
  • 1248 – wzmianka o osadnikach na prawie niemieckim, zwolnionych przez biskupa poznańskiego od dziesięciny – prawdopodobna data lokacji miasta,
  • 1259 – wzmianka o wójtach i mieszczanach międzyrzeckich – najwcześniejsze zachowane potwierdzenie miejskiego statusu Międzyrzecza,
  • 1474 – zniszczenie miasta przez wojska na Macieja Korwina; odbudowa miasta,
  • 1485 – potwierdzenie przywileju lokacyjnego Miasta przez Kazimierza Jagiellończyka,
  • od XV w. – starostwo niegrodowe,
  • 1520-1574 – odbudowa miasta, zniszczonego przez wojska niemieckie, podążające na pomoc Krzyżakom,
  • 1574 – przejazd przez Międzyrzecz wybranego na króla Henryka Walezego,
  • od XVI w. – ośrodek protestantyzmu,
  • 1606 – spustoszenie miasta przez wielki pożar,
  • 1655-1718 – niszczenie miasta przez wojska niemieckie, rosyjskie i szwedzkie,
  • 1710 – wielka zaraza,
  • 1731 – kolejny wielki pożar,
  • 1780-1806 – „złoty okres” w historii miasta, jako jednego z najważniejszych europejskich ośrodków handlu suknem,
  • od 1793 – po II rozbiorze Polski Międzyrzecz w zaborze pruskim,
  • 26-27 listopada 1806 – wizyta cesarza Napoleona Bonapartego,
  • 1919 – ze względu na dominację ludności niemieckiej Traktat Wersalski pozostawia miasto w granicach Niemiec,
  • od 1945 – po 152 latach przerwy miasto ponownie w granicach Polski; wysiedlenie ludności niemieckiej, przybycie m.in. depatriantów z Kresów Wschodnich
  • 1946-1950 – miasto siedzibą powiatu w województwie poznańskim,
  • 1950-1975 – miasto siedzibą powiatu w województwie zielonogórskim,
  • 1975-1999 – miasto w granicach województwa gorzowskiego,
  • 27 maja 1990 – utworzenie samorządowej Gminy Międzyrzecz, wraz z jej organami: burmistrzem, zarządem i radą,
  • 1991 – założenie Stowarzyszenia „Kontakt”, mającego zajmować się organizacją współpracy międzynarodowej Międzyrzecza z gminami partnerskimi,
  • 1994 – oddanie do użytku nowoczesnej oczyszczalni ścieków,
  • 1998 – obchody 750 rocznicy nadania praw miejskich,
  • od 1 stycznia 1999 – miasto siedzibą powiatu ziemskiego w województwie lubuskim,
  • grudzień 1999 – przyznanie Międzyrzeczowi, jako jednemu z polskich liderów współpracy zagranicznej, Złotej Gwiazdy Partnerstwa (podczas międzynarodowej konferencji w Bilbao),
  • 2002 – Powstanie GGM (Gminna Grupa Międzyrzeczan) spontanicznego społecznego ruchu mieszkańców miasta
  • 2003 – obchody 1000-lecia grodu Międzyrzecz i tragicznej śmierci Pięciu Świętych Braci Międzyrzeckich,
  • 23 sierpnia 2006 – oddanie do użytku nowoczesnej obwodnicy miasta.
  • listopad 2008 – aresztowanie burmistrza, po uprzedniej wielomiesięcznej kontroli NIK w Międzyrzeckich wodociągach.
  • 5 grudnia 2009 – otwarcie Pływalni Miejskiej „Kasztelanka”.

Turystyka

  • ruiny zamku królewskiego z połowy XIV w., ufundowanego przez Kazimierza Wielkiego,
  • rezydencja starostów międzyrzeckich z 1719 (od 1947 siedziba muzeum regionalnego – działy: archeologiczny, historyczny i sztuki),
  • oficyna dworska z początku XVIII w. (od 1947 siedziba muzeum regionalnego – dział rzemiosła artystycznego i kultury ludowej),
  • karczma dworska z XVIII w.-XIX w.,
  • dom bramny odbudowany w 1975, na wzór XVIII-wiecznego budynku, zniszczonego przez wojska radzieckie w 1945,
  • folwark zamkowy na skarpie na prawym brzegu Obry z początku XIX w.,
  • park wokół zespołu zamkowo-muzealnego, wraz z fosą okołozamkową i starorzeczem Paklicy,
  • ratusz z 1581, wielokrotnie przebudowywany, od 1813 w kształcie obecnym,
  • gotycki kościół parafialny pw. Św. Jana Chrzciciela z XIV w.-XVI w.,
  • fragmenty XVIII-wiecznego kolegium jezuickiego,
  • synagoga klasycystyczna z 1824,
  • późnoklasycystyczny kościół parafialny pw. Św. Wojciecha z 1834,
  • zespół szpitalny wraz z parkiem w Międzyrzeczu-Obrzycach z lat 1901-1904,
  • Międzyrzecki Rejon Umocniony (M.R.U.) – system podziemnych fortyfikacji militarnych z lat 1934-1936,
  • spływy kajakowe rzekami Obrą (zwłaszcza na odcinku Święty Wojciech-Gorzyca-Zalew Bledzewski) i Paklicą.
  • Do końca lat 50. w pobliżu Międzyrzecza istniała wieża Bismarcka.
  • W miejscowym muzeum (dawna siedziba starostów przy ul Podzamcze) znajduje się największa w Polsce kolekcja portretów trumiennych, tablic herbowych i inskrypcyjnych związanych z sarmackimi obyczajami pogrzebowymi. Portrety te były eksponowane w wielu znanych galeriach całego świata.

Sport

Kluby

  • MKS Orzeł Międzyrzecz (założony 15 kwietnia 1945) – męski klub piłkarski, występujący w III lidze
  • MOSiW Międzyrzecz – męski klub siatkarski występujący w III lidze
  • MKT Tenis Club Poland-Orzeł Międzyrzecz (założony 15 listopada 1993) – męski i żeński klub tenisowy
  • MSBS Międzyrzecz – męski klub brydża sportowego
  • MTB MOSiW Międzyrzecz – Międzyrzecki Klub Rowerzystów
  • UKS Kasztelan Międzyrzecz – klub młodzieżowy
  • UKS Gimnazjum 1 Międzyrzecz – klub młodzieżowy
  • UKS Orliki Międzyrzecz – klub młodzieżowy
  • UKS Trójka Międzyrzecz – klub młodzieżowy
  • UKS Dowbor Międzyrzecz – klub młodzieżowy

Obiekty

  • Stadion Miejski w Międzyrzeczu – kompleks obiektów sportowych przy ulicy Mieczysława Mikuły 1, otwarty 1 maja 1936, jako „Plac Majowy”
  • Hala Widowiskowo-Sportowa – hala na Osiedlu Kasztelańskim 8 A, otwarta 25 czerwca 1999 (z boiskami do wszystkich gier halowych)
  • Pływalnia Miejska „Kasztelanka” – kompleks krytych basenów na Osiedlu Kasztelańskim 8 B, otwarty 5 grudnia 2009 (w tym basen 25-metrowy)
  • Stadion Sportowy „Zdrowie” w Obrzycach – kompleks obiektów sportowych przy ulicy Poznańskiej 109

Wspólnoty religijne

Na terenie Międzyrzecza znajduje się sanktuarium Pierwszych Męczenników Polski zwanych także Męczennikami Międzyrzeckimi albo Pięcioma Braćmi Męczennikami, którzy zginęli w nocy z 10 na 11 listopada 1003 r. najprawdopodobniej na terenie dzisiejszej wsi Święty Wojciech, nieopodal ówczesnego grodu Międzyrzecz. Kustoszami relikwii są księża pallotyni.

Na terenie miasta działalność duszpasterską oprócz Kościoła rzymskokatolickiego prowadzi również Kościół Boży w Chrystusie – protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym.

W Międzyrzeczu znajduje się również nieczynna synagoga, dziś przerabiana na dom handlowy.

Komunikacja

W przeszłości Międzyrzecz był węzłem kolejowym, dziś pozostał jedynie węzłem drogowym, położonym na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 3 (trasa europejska E 65 relacji Świnoujście – Jakuszyce) z drogą wojewódzką nr 137 relacji Słubice-Trzciel (droga krajowa nr 2).

  • Linia kolejowa relacji Gorzów Wielkopolski-Zbąszynek, obsługiwana przez szynobus lubuski.
  • W rozkładzie jazdy pociągów na rok 2008 – 2009 wprowadzono połączenie z Międzyrzecza do Kostrzyna przez Skwierzynę-Gorzów Wielkopolski i Witnicę, linię obsługuje szynobus lubuski.
  • Od roku 2007 został wznowiony, po kilkunastoletniej przerwie, ruch pociągów na trasie z Międzyrzecza do Rzepina przez Sulęcin. Linię obsługuje szynobus lubuski.
  • Drogi:
    • powiatowe – łącznej długości 11 514 m
    • gminne – łącznej długości 24 696 m

Administracja

Miasto jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Międzyrzecz oraz starostwa powiatowego.

Burmistrzowie

Burmistrzowie Międzyrzecza:

  • Eugeniusz Ziarkowski (od 1990 do 1994)
  • Władysław Kubiak (od 1994 do 2002)
  • Tadeusz Dubicki (od 2002)

Międzyrzeczanie

  • Zenon Laskowik – legenda polskiej sceny kabaretowej lat 70. i 80. XX wieku, jeden z twórców Kabaretu TEY
  • Dawid Murek – siatkarz, reprezentant kraju, uczestnik Letnich Igrzysk Olimpijskich Ateny’2004

Miasta partnerskie

  • Andrésy (Francja) – od 1997 (nieoficjalnie), od 8 października 2005 (oficjalnie)
  • Bad Freienwalde (Oder) (Niemcy) – od 4 maja 2001
  • Berlin-Wilmersdorf (Niemcy) – od 23 października 1993
  • Halderberge (Holandia) – od 1988 (tylko nieoficjalnie)
  • Haren (Ems) (Niemcy) – od 24 października 1991
  • Vlagtwedde (Holandia) – od 24 października 1991

Zobacz też

  • Międzyrzecki Rejon Umocniony
  • Zamek w Międzyrzeczu
  • Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Międzyrzeczu
  • Synagoga w Międzyrzeczu
  • Cmentarz żydowski w Międzyrzeczu
  • Ratusz w Międzyrzeczu
  • Wieża Bismarcka w Międzyrzeczu
  • Obwodnica Międzyrzecza
  • Międzyrzecz (stacja kolejowa)

Linki zewnętrzne

  • Strona Urzędu Miejskiego
  • Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
  • Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
  • Międzyrzecz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *