Norka amerykańska



Norka amerykańska, wizon (Neovison vison) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.

Nie jest blisko spokrewniona z norką europejską i oba gatunki nie mogą się krzyżować.

Występowanie

Norka amerykańska jest powszechnie spotykana w Ameryce Północnej. Występuje w niemal całej Kanadzie i 48 z 50 stanów USA.

Od lat 50. XX w. norka amerykańska występuje dziko także w Europie, gdzie została sprowadzona jako zwierzę futerkowe. Dzikie populacje tego gatunku, zostały zapoczątkowane poprzez wypuszczenia w latach 50. XX wieku na terenach ówczesnego Związku Radzieckiego i obecnie występują na Islandii, w krajach skandynawskich, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Polsce i części Rosji. Znikoma część norek, które przedostały się z hodowli do stanu dzikiego, w warunkach leśnych jest w stanie się rozmnażać.

Wygląd

Norki amerykańskie mają wydłużone ciało z relatywnie krótkimi łapami i ogonem. Głowa norki jest mała i dość płaska; palce tylnych nóg spięte błoną.

Pokryte są gęstym, miękkim, nieprzepuszczającym wody futrem, zwykle barwy brązowej. Podbródek zwykle biały.

Norka amerykańska jest większa i cięższa od swej europejskiej krewniaczki. Ciało norki amerykańskiej ma długość 30 – 43 cm, zaś długość ogona to ok. 13 – 23 cm. Masa ciała zawiera się w przedziale od 0,7 do 1,3 kg. Samce i samice dość znacznie różnią się wielkością; podane przedziały wielkości i masy w swych górnych granicach dotyczą samców, zaś w dolnych – samic.

Hodowlana odmiana tego gatunku osiąga większe rozmiary.

Tryb życia

Gatunek ten żyje w pobliżu śródleśnych wód. Norki amerykańskie przejawiają aktywność głównie w nocy i o zmierzchu, w ciągu dnia przebywają w samodzielnie wykopanych norach ziemnych, które mogą mieć do 3 metrów długości. Niekiedy norka nie buduje własnej nory, lecz zajmuje już istniejącą lub osiedla się w nisko położonej dziupli lub wykrocie.

Poza okresem godowym prowadzą samotniczy tryb życia i agresywnie reagują na innych przedstawicieli własnego gatunku. Granice własnego terytorium oznaczają przy pomocy wydzieliny gruczołów okołoodbytowych. Wielkość terytorium poszczególnych osobników związana jest z płcią zwierzęcia: samice mają rewiry wielkości 8 – 20 ha., obszar samca dochodzi niekiedy do 800 ha.

Dobrze pływają i potrafią nurkować do głębokości 6 metrów.

Pożywienie

Norki amerykańskie są mięsożerne i są zręcznymi myśliwymi. Zjadają drobne ssaki (piżmaki, zające, ryjówki), a także żaby, bezkręgowce – stawonogi (np. raki) i owady, a często również ryby i ptactwo wodne. Norki zjadają także jaja ptaków.

Rozmnażanie

Raz do roku samica po ok. 40 – 80-dniowej ciąży rodzi 2 – 8 młodych (najczęściej 2-3). Okres godowy przypada na okres od lutego do początku kwietnia, narodziny młodych – na koniec kwietnia lub maj. Samica rodzi w gnieździe wyścielonym włosami, piórami i suchymi roślinami. Młode spędzają w nim pierwsze tygodnie życia. Po ok. 6 tygodniach są już częściowo samodzielne, zaś na jesieni matka opuszcza je ostatecznie. Dojrzałość płciową samice osiągają po ok. roku, zaś samce – po 18 miesiącach. Żyją do 4-6 lat.

Podgatunki

Wyróżnia się kilkanaście podgatunków norki amerykańskiej:

  • N. vison aestuarina (Ginnell, 1916)
  • N. vison aniakensis (Burns, 1964)
  • N. vison energumenos (Bangs, 1896)
  • N. vison evagor (Hall, 1932)
  • N. vison evergladensis (Hamilton, 1948)
  • N. vison ingens (Osgood, 1900)
  • N. vison lacustris (Preble, 1902)
  • N. vison letifera (Hollister, 1913)
  • N. vison lowii (Anderson, 1945)
  • N. vison lutensis (Bangs, 1898)
  • N. vison melampeplus (Elliot, 1904)
  • N. vison mink (Peale & Palisot de Beauvois, 1796)
  • N. vison nesolestes (Heller, 1909)
  • N. vison vison (Schreber, 1777)
  • N. vison vulgivaga (Bangs, 1895)

Norki w hodowli

Norki amerykańskie są w wielu krajach europejskich (w tym także w Polsce) i na rosyjskiej Syberii dość powszechnie hodowane na fermach, jako zwierzęta futerkowe.

Forma fermowa tego gatunku jest znacznie większa od dzikiej (30-50 cm długości, ogon – 12-20 cm, waży dwukrotnie więcej aniżeli dzika). W warunkach fermowych uzyskano kilka odmian barwnych norki m.in.:

  • białe
  • czarne
  • brązowe
  • mahogen (ciemnobrązowy)
  • cross
  • palomino
  • „velvet” – charakteryzujących się wyraźnie skróconą, jedwabistą okrywą włosową
  • silverblue

Od 1991 r. istnienie ferm hodujących norki amerykańskie jest zakazane w Szwajcarii (mimo że wcześniej norki nie były tam nawet hodowane), od 1998 – w Austrii (istniały tam 3 fermy), a od 2003 – w Wielkiej Brytanii. Norki hodowlane nie radzą już sobie tak dobrze w środowisku naturalnym jak ich przodkowie

Największym producentem skór norek na świecie są: Dania (na ten kraj przypada ponad połowa światowej produkcji), Holandia, Norwegia, Finlandia i Szwecja.

Naturalna utylizacja

Fermy norek to naturalne zakłady utylizacyjne – norki żywią się produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego (zarówno z ubojni drobiu jak i zakładów przetwórstwa rybnego). Kontrolą nad obrotem tymi produktami oraz fermami pełni Inspekcja Weterynaryjna. Fermy poddawane są obligatoryjnej kontroli na podstawie listy kontrolnej SPIWET 52.

W Polsce opracowany został także tak zwany „wskaźnik sprawności utylizacyjnej fermy”. Wskazuje on, w jakim procencie fermy zwierząt futerkowych mięsożernych redukują ilość odpadów pochodzenia zwierzęcego poprzez podawanie ich jako pokarmu.

Ciekawostki

Hodowla norek amerykańskich w celu pozyskania futra, stała się celem kampanii sprzeciwu ruchów ekologicznych. Efektem kampanii stało się likwidowanie hodowli oraz wypuszczanie przez działaczy ekologicznych tysięcy zwierząt na wolność. W ten sposób norka amerykańska zajęła pustą niszę ekologiczną powstałą po wymarłej norce europejskiej, która wyginęła na początku XX. wieku. W Polsce gatunek łowny bez okresu ochronnego.

Fermy norek w sposób naturalny utylizują tysiące ton produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego eliminując w ten sposób energochłonną oraz drogą utylizację konwencjonalną.

Zobacz też

  • przegląd zagadnień z zakresu biologii
  • norka europejska
  • fauna Polski
  • Futrzarstwo
  • Futro
  • Dzień Bez Futra

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *