Powiat częstochowski



Powiat częstochowski – powiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest miasto Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.

Historia

Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.
W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.
W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928-1930. Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północnej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki, a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego. W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.
Powiat o tej nazwie, ale o znacznie zmienionych granicach powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.

Struktura powiatu

W skład powiatu wchodzą:

  • gminy miejsko-wiejskie: Blachownia, Koniecpol
  • gminy wiejskie: Dąbrowa Zielona, Janów, Kamienica Polska, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Lelów, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, Przyrów, Rędziny, Starcza
  • miasta: Blachownia, Koniecpol

Gminy

Gmina Ludność (2008) Powierzchnia
POL Blachownia COA.svg Blachownia
(w tym miasto)
13 346
(9 898)
67,21 km²
(36,53 km²)
POL Koniecpol COA.svg Koniecpol
(w tym miasto)
10 229
(6 318)
146,75 km²
(36,52 km²)
POL gmina Mykanów COA.svg Mykanów 14 108 140,64 km²
POL gmina Kłomnice COA.svg Kłomnice 13 779 147,85 km²
POL gmina Poczesna COA.svg Poczesna 12 608 60,13 km²
POL gmina Konopiska COA.svg Konopiska 10 486 78,11 km²
POL gmina Mstów COA.svg Mstów 10 425 119,84 km²
POL gmina Rędziny COA.svg Rędziny 9 749 41,36 km²
POL gmina Olsztyn COA.svg Olsztyn 6 665 108,82 km²
POL gmina Janów (pow częstochowski) COA.svg Janów 5 932 146,96 km²
Sin escudo.png Kamienica Polska 5 617 46,72 km²
POL gmina Lelów COA.png Lelów 5 146 120,81 km²
POL gmina Kruszyna COA.svg Kruszyna 4 890 93,42 km²
Sin escudo.png Dąbrowa Zielona 4 143 100,33 km²
POL gmina Przyrów COA.svg Przyrów 4 104 80,44 km²
Sin escudo.png Starcza 2 712 20,1 km²
Razem 133 939 1 519,49 km²

Demografia

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
ogółem 133 533 100 68 123 51,0 65 430 49,0
miasto 16 166 100 8 493 52,5 7 673 47,5
wieś 117 387 100 59 630 50,8 57 757 49,2

Ludność w latach

  • 1999 – 134 553
  • 2000 – 134 628
  • 2001 – 134 407
  • 2002 – 133 629
  • 2003 – 133 689
  • 2004 – 133 873
  • 2005 – 133 762
  • 2006 – 133 533

Lista starostów

Stub sekcji Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

II RP:

  • Józef Marczewski (prezydent Częstochowy) – jako komisarz rządu polskiego na powiat częstochowski
  • A. Rączka
  • Kazimierz Kühn (1920-1932)
  • Kazimierz Eustachiewicz (1932-1933)
  • Bazyli Rogowski (1933-1936)
  • Władysław Rozmarynowski (1936-1939)

RP:

  • Zygmunt Kapalski (1945-1948)

III RP:

  • Wiesław Bąk (1999-2002)
  • Ireneusz Skubis (2002-2004)
  • Mieczysław Chudzik (2004-2006)
  • Andrzej Kwapisz (2006-)

Bibliografia

  • Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  • Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ISBN 83-7098-702-8
  • Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo „Dom Książki” na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ISBN 83-89108-23-2

Zobacz też

  • podział administracyjny województwa śląskiego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *